برای اینکه به ماهیت سنگ کلیه پی ببریم، بهتر است ابتدا، از خود کلیه اطلاعات بیشتری داشه باشیم. پس در ادامه‌ی مطلب با ما همراه شوید.

کلیه چیست؟

کلیه‌ها یک سیستم فیلتراسیون هستند که از نظر ظاهری، به شکل دو عضو لوبیایی اند. با تقریباً 10 سانتیمتر (4 اینچ) طول.

کلیه‌ها، اندام‌هایی کوچک در دو طرف ستون مهره‌ها و پشت روده ها هستند که به دلیل وجود رگ‌های خونی فراوان در آنها، رنگ قهوه‌ای دارند. هر کلیه دارای یک عدد غده فوق کلیوی می‌باشد که با ترشح هورمون‌های فوق کلیوی، به تنظیم عملکرد بدن کمک می‌کند.
به هر کلیه، یک سرخرگ وارد می‌شود که خون کثیف را به همراه دارد. یک سیاهرگ هم از هر کلیه خارج می‌شود که خون تصفیه شده را از کلیه‌ها، به بیرون منتقل میکند. داخل کلیه، لوله‌هایی به اسم نفرون وجود دارند.  نفرون‌ها محل تشکیل ادرار هستند.

وظیفه‌ی کلیه ها

کار اصلی کلیه‌ها حذف پسماندها از خون و بازگرداندن خون تمیز شده به بدن است. هر دقیقه حدود یک لیتر خون – یک
پنجم کل خونی که توسط قلب پمپ می‌شود – از طریق شریان‌های کلیه‌ای وارد کلیه‌ها می‌شود. خون، پس از تمیز شدن، از طریق وریدهای کلیه‌ای، به بدن باز می‌گردد.
هر کلیه حاوی حدود یک میلیون واحد کوچک به نام نفرون‌ می‌باشد. هر نفرون از یک فیلتر بسیار کوچک به نام
گلومرولوس تشکیل شده است که خود، به یک لوله وصل است. هنگامی که خون از نفرون عبور می‌کند، مایع و پسماندها از خون جدا می‌شوند. سپس بخش زیادی از مایع به خون باز می‌گردد، درحالیکه پسماندها در هر مایع اضافی به عنوان ادرار ترکیب می‌شوند.
ادرار از طریق مثانه و لوله‌ای به نام اورترا از بدن خارج می‌شود. کلیه معمولاً هر روز یک تا دو لیتر ادرار تولید می‌کند. که این عدد وابسته به ساختار بدن شما، مقدار مایعی که مصرف می‌کنید، دما و مقدار ورزشی که انجام می‌دهید، است.

یک کلیه سالم می‌تواند ظرفیت کاری خود را به طور قابل توجه افزایش دهد. با دو کلیه سالم، هر کلیه ۵۰ درصد از
عملکرد طبیعی کلیه را انجام می‌دهد. اگر یک کلیه از دست رفته باشد، کلیه دیگر ممکن است بزرگ شده و تا ۷۵ درصد
از عملکرد طبیعی کلیه را فراهم کند (کار یک و نیم کلیه به طور طبیعی فعال).

سایر عملکردهای کلیه‌ها

کلیه ها هورمون‌های مهمی را در بدن ایجاد و تنظیم می‌کنند که به کنترل فشار خون، تولید سلول‌های خون قرمز و جذب
کلسیم از روده کمک می‌کنند. همچنین، مایعات بدن را در سطوح صحیح برای عملکرد بدن حفظ می‌کنند. عملکرد دیگر کلیه ها،  تنظیم شیمی بدن، با مقدار نمک، آب و سایر مواد شیمیایی موجود در بدن است.

سنگ کلیه چیست؟

سنگ‌های کلیوی، توده‌ها یا بلورهای جامدی هستند که از موادی مانند مواد معدنی، اسیدها و دیگر تركیب‌ها، مانند کلسیم، سدیم، اگزالات و اسید اوریک و نمک‌ها، در کلیه‌های شما شکل می‌گیرند. آنها می‌توانند به اندازه یک دانه شن یا — به ندرت —
بزرگ‌تر از یک توپ گلف باشند. وقتی که ذرات این مواد در ادرار شما بیش از حد باشند، می‌توانند شروع به چسبیدن به
هم کرده و کریستال‌ها یا سنگ‌ها را تشکیل دهند. سنگ‌های کلیه می‌توانند در طول ماه‌ها یا سال‌ها تشکیل شوند. سنگ‌های
کلیه، همچنین به نام‌های کلسیم کلیوی یا نفرویت نیز معروفند.

حرکت سنگ ها

شما وابسته به اندازه سنگ یا سنگ های کلیه تان، ممکن است حتی متوجه وجود آن نشوید. سنگ‌های کوچک می‌توانند بدون هیچ علامتی، در مجاری ادراری شما حرکت کنند. سنگ‌های بزرگ کلیوی می‌توانند در حالب شما (لوله‌ای که ادرار
را از کلیه به مثانه می‌برد) به تله بیفتند. این می‌تواند منجر به بازگشت ادرار شود و توانایی کلیه شما برای فیلتر کردن زباله‌ها از
بدن را محدود کند. به علاوه‌ی این مورد که این اتفاق، می‌تواند باعث خونریزی شود.

عبور سنگ‌های کلیوی ممکن است تا سه هفته طول بکشد. حتی برخی از سنگ‌های کوچک می‌توانند باعث درد شدید شوند درحالی که از مجاری ادراری شما عبور می‌کنند و از بدن شما خارج می‌شوند. شما ممکن است به یک پزشک نیاز داشته باشید تا یک سنگ را که نمی‌تواند به تنهایی عبور کند، بشکند و خارج کند.

سنگ‌های کلیوی چقدر شایع هستند؟

تقریباً یک نفر از هر ۱۰ نفر، در طول زندگی خود یک سنگ کلیوی خواهند داشت. این سنگ‌ها، بیشتر در دهه‌های ۳۰ و ۴۰ سالگی مردان، شایع هستند.

هر سال، بیش از نیم میلیون نفر برای مشکلات سنگ کلیه به بخش اورژانس مراجعه می‌کنند. برآورد می‌شود که یک نفر از هر ده نفر در طول زندگی خود یک سنگ کلیه خواهد داشت. خطر سنگ‌های کلیه در مردان حدود ۱۱٪ و در زنان ۹٪ است. بیماری‌های دیگری مانند فشار خون بالا، دیابت و چاقی ممکن است خطر ابتلا به سنگ‌های کلیه را افزایش دهند.

آیا سنگ‌های کلیه، می‌توانند به تنهایی و بدون کمک، از بدن خارج شوند؟

بله، حدود 80٪ از سنگ‌های کلیه می‌توانند به تنهایی عبور کنند. زمانی که برای عبور یک سنگ کلیه طول می‌کشد به اندازه و مکان آن بستگی دارد. یک سنگ کوچک‌تر از 4 میلیمتر، ممکن است در یک تا دو هفته عبور کند. یک سنگ بزرگ‌تر ممکن است حدود دو تا سه هفته زمان ببرد تا به طور کامل خارج شود. اما هنگامی که سنگ به مثانه شما می‌رسد، معمولاً طی چند روز
خارج میشود.

اگر فکر می‌کنید سنگ کلیه دارید، اطمینان حاصل کنید که یک پزشک معالج شما را ارزیابی کند تا به دنبال مسدودیت‌ها یا
مشکلات دیگر بگردد. اگر چهار تا شش هفته پس از معاینه گذشت و سنگ دفع نشد، باید اقدامات لازم توسط پزشک انجام شود.

آیا می‌توان از به وجود آمدن سنگ کلیه، پیشگیری کرد؟

چیزهایی که می‌خورید و می‌نوشید می‌توانند بر خطر سنگ کلیه تأثیر بگذارند.

طبق توصیه های پزشکان، رعایت این موارد مفید هستند:

• مصرف کافی آب.
• محدود کردن پروتئین‌های حیوانی.
• محدود کردن مواد غذایی با سطوح بالای شکر و سدیم.
• محدود کردن مواد غذایی با سطوح بالای اکسالات. اگر شما سنگ‌های کلسیم اکسالات دارید، ممکن است پزشک شما توصیه کند از موادی مانند اسفناج، ریواس، آرد گندم و مغزیجات، پرهیز کنید.
• حفظ وزن مناسب.
• مصرف مواد غذایی که، منابع خوبی از کلسیم هستند. مواد غذایی با سطوح بالای کلسیم، می‌تواند در جلوگیری از سنگ کلیه مفید باشد. این مسئله برای مکمل‌های کلسیم یا آنتی‌اسیدهای حاوی کلسیم صدق نمی‌کند، چرا که ممکن است آنها، خطر سنگ‌ها را افزایش دهند.

روش‌های درمان سنگ کلیه

در صورتی که سنگ کلیه‌ای، نتواند به تنهایی عبور کند یا مجرای ادراری را مسدود کرده باشد، پزشک،
روشی برای خرد کردن و یا برداشتن سنگ توصیه می‌کند. نوع روشی که پزشک توصیه می‌کند، بستگی به عوامل مختلفی دارد، شامل اندازه و موقعیت سنگ. این روش‌ها عبارتند از:

• شوک موج لیتوتریپسی: در این روش، پزشک از خارج بدن، با استفاده از شوک‌موج‌ها، برای خرد کردن سنگ‌های کلیه اقدام می‌نماید. پس از آن، قطعات می‌توانند از طریق مجرای ادراری شما به راحتی از بدن خارج شوند.
• یورترواسکوپی: در این روش، پزشک از طریق مثانه، دستگاهی را وارد به اورتر شما می‌کند. سپس، ابزارهایی از طریق این دستگاه عبور داده میشوند که هم سنگ‌ها را خرد می‌کنند و هم آنها را برمیدارند. قطعات کوچک‌تر هم می‌توانند از طریق مجرای ادراری شما به راحتی از بدن خارج شوند.

• نفرلی‌تومی پوسیدوكتان:  زمانی که پزشک نتواند سنگ کلیه را با سایر
  روش‌ها درمان کند، این روش را پیشنهاد میدهد. در هنگام نفرلی‌تومی پوسیدوكتان، پزشک یک لوله را از طریق یک بریدگی کوچک در پشت شما مستقیماً به کلیه وارد می‌کند. سپس یک دستگاه به نام، پراب التراسونیک، سنگ‌ها را خرد کرده و برداشت می‌کند.

• جراحی لاپاروسکوپی: در هنگام جراحی لاپاروسکوپی، پزشک، یک بریدگی کوچک ایجاد می‌کند تا سنگ را بردارد. البته، در مواردی نادر، ممکن است نیاز باشد که به جای لاپاروسکوپی، جراحی باز (با یک بریدگی بزرگتر) انجام دهد.

چه زمانی به کمک پزشکی فوری نیاز دارید؟

زمانیکه، درد شدیدی دارید.
زمانیکه، دارای تب بالایی هستید.
زمانیکه،دچار لرزش شده باشید.
زمانیکه، خون در ادرارتان مشاهده کنید.

در نهایت هم پاسخ این سوال،

آیا کودکان هم، سنگ کلیه میگیرند؟

سنگ کلیه، در کودکانی با تنها 5 سال سن هم، یافت می‌شود. در واقع، این مشکل در کودکان به گونه‌ای رایج است که برخی از بیمارستان‌ها، کلینیک‌های خاصی برای این کودکان دارند. افزایش ابتلا به چند عامل مربوط است که بیشترین عامل، رژیم غذایی میباشد.
دو دلیل مهم، عدم مصرف آب کافی و مصرف غذاهای غنی از نمک هستند.

بچه‌ها باید کمتر غذاهای فرآوری شده و شور را مصرف کنند. به علاوه این مورد که، قند بالا هم میتواند این مشکلات را ایجاد کند.

——————————————————————–