سنگ کلیه

انواع سنگ کلیه ( معروف به، نفرولیتیاز یا یورولیتیاز )، متشکل از از مواد معدنی و نمک‌ها هستند، که داخل کلیه‌های شما شکل می‌گیرند. رژیم غذایی، اضافه وزن بدن، برخی از شرایط پزشکی و مکمل‌ها و داروهای خاص، از جمله دلایل بسیاری از سنگ کلیه ها هستند. سنگ کلیه می‌تواند هر بخشی از مسیر ادراری شما را تحت تأثیر قرار دهد؛ از کلیه‌های شما، تا دهانه‌ی ادراری. اغلب، سنگ‌ها زمانی تشکیل می‌شوند که ادرار غلیظ شده، اجازه می‌دهد که مواد معدنی بلوری شوند و به یکدیگر بچسبند.

دفع سنگ‌های کلیه ممکن است بسیار دردناک باشد، اما این سنگ‌ها معمولاً اگر به موقع شناخته شوند، آسیب جدی نمی‌زنند. وابسته به وضعیت بیماری، ممکن است برای دفع، احتیاجی به چیزی به غیر از مصرف داروها و آب زیاد، نداشته باشید. در موارد دیگر — به عنوان مثال، اگر سنگ‌ها در مسیر ادراری قرار گیرند یا با عفونت ادراری مرتبط باشند یا مشکلاتی وارد کنند — ممکن است نیاز به عمل جراحی پیدا کنید. پزشک شما ممکن است در صورت افزایش خطر ابتلاء مجدد به سنگ کلیه، توصیه‌های پیشگیرانه برای کاهش این خطر را پیشنهاد
دهد.

علائم:

یک سنگ کلیه معمولاً علائمی ایجاد نمی‌کند، مگر زمانی که در داخل کلیه حرکت کند یا به یکی از لوله‌های ادراری رسیده و به آن گیر کند. لوله‌های ادراری، لوله‌هایی هستند که کلیه‌ها را به مثانه وصل می‌کنند. اگر یک سنگ کلیه در لوله‌‌ی حالب گیر کند، ممکن است راه خروج ادرار را مسدود کرده و باعث برگشت ادرار به کلیه و اسپاسم لوله‌ی حالب شود، که بسیار دردناک است. در آن زمان ممکن است شما این علائم را تجربه کنید:

• درد شدید و تند در پشت
• دردی که به پایین شکم  و ساق پا تابیده
• دردی که مثل موج‌ها برمی‌گردد و در شدت متغیر است.
• درد یا حس سوزش هنگام ادرارکردن

علائم و نشانه‌های دیگر ممکن است شامل:

• رنگ ادرار صورتی، قرمز یا قهوه‌ای
• ادرار مات یا بوی بد ادرار
• نیاز مداوم به ادرارکردن، ادرار کردن بیشتر از حد معمول یا ادرار کردن به مقدار کمتر
• تهوع و استفراغ
• تب و لرز اگر عفونت حاضر باشد

اگر علائمی دارید که شما را نگران می‌کند، به پزشک مراجعه کنید.

علل:

سنگ کلیه‌ها اغلب علت معینی ندارند، اما چندین عامل ممکن است خطر ابتلا‌ی شما را افزایش دهند. سنگ‌های کلیه در زمانی شکل می‌گیرند که ادرار شما حاوی مواد بلوری بیشتری – مانند کلسیم، اکسالات و اوریک اسید – نسبت به مایع ادرار شما، باشد. در همان زمان، ممکن است در ادرار شما، موادی که باعث جلوگیری از بهم چسبیدن بلورها می‌شود، به حد کافی نباشند و محیطی ایده‌آل برای شکل‌گیری سنگ کلیه ایجاد کنند.

شناختن نوع سنگ کلیه، به شناخت علت آن کمک می‌کند، و ممکن است نکاتی را در خصوص کاهش خطر بروز سنگ‌های کلیه‌ی بیشتر، به شما ارایه کند. اگر این امکان را داشتید، بعد از دفع، یکی از سنگ ها را نگه دارید، تا جهت آزمایش های لازم، به پزشک خود نشان دهید.

انواع سنگ‌ کلیه

سنگ‌های کلسیم:

اکثر سنگ‌های کلیه، سنگ‌های کلسیمی هستند، و معمولاً به صورت کلسیم اکسالات. اکسالات موادی است که روزانه، توسط کبد شما ساخته می‌شود. و یا از طریق رژیم غذایی شما جذب می‌شود. برخی از میوه‌ها و سبزیجات، و همچنین مغزها و شکلات، حاوی میزان بالایی اکسالات  هستند. عوامل رژیمی، مصرف دوزهای بالای ویتامین D، جراحی دور معده و اختلال متابولیک، می‌تواند غلظت کلسیم یا اکسالات را در ادرار افزایش دهد. همچنین، سنگ‌های کلسیم ممکن است به صورت فسفات کلسیم شکل بگیرند. این نوع سنگ در شرایط متابولیکی مانند، اسیدوز لوله کلیه رایج‌تر است. همچنین، ممکن است این موضوع  با برخی داروهایی که برای درمان میگرن یا تشنجات استفاده می‌شوند همانند، توپیرامات (توپامکس، تروکندی ایکس‌آر، کیو دکسی‌اکس‌آر) نیز، مرتبط باشد.

سنگ‌های استروویت:

یکی از انواع سنگ های کلیه، سنگ‌های استروویت هستند؛ که، در پاسخ به عفونت مسیر ادراری شکل می‌گیرند. این سنگ‌ها، ممکن است به سرعت رشد کنند و بسیار بزرگ شوند،. حتی گاهاً با کمترین علائم، این اتفاق میوفتد.

سنگ‌های اوریک اسید:

سنگ‌های اوریک اسید، ممکن است در افرادی که بخاطر اسهال مزمن یا مشکل هضم، بسیاری از مایعات بدن خود را از دست می‌دهند، در افرادی که رژیم غذایی پرپروتئین‌ مصرف می‌کنند، و افرادی که دیابت یا سندرم متابولیک دارند، شکل بگیرند. عوامل ژنتیکی خاص نیز ممکن است خطر سنگ‌های اوریک اسید را افزایش دهند.

سنگ‌های سیستین:

این نوع از انواع سنگ های کلیه، در افرادی که دچار اختلال وراثتی به نام سیستینوریا هستند، شکل می‌گیرند. به این ترتیب که این اختلال، باعث احتباس بیش از حد یک اسید آمینه خاص، در کلیه‌ها می‌شود.

عوامل خطر

عواملی که خطر ابتلا به انواع سنگ کلیه را افزایش می‌دهند، شامل موارد زیر است:

تاریخچه خانوادگی یا شخصی:

اگر کسی در خانواده شما سابقه سنگ کلیه داشته باشد، احتمال ابتلا شما به سنگ کلیه نیز بیشتر است. اگر قبلاً یک یا چند سنگ کلیه داشته‌اید، خطر ابتلا به سنگ دیگر را افزایش می‌دهد.

عدم مصرف مقدار کافی مایعات:

عدم مصرف کافی مایعات در هر روز، ممکن است خطر ابتلا به سنگ کلیه را افزایش دهد. به این ترتیب که، افرادی که در مناطق گرم و خشک زندگی می‌کنند و افرادی که بسیار عرق می‌کنند ممکن است در معرض خطر بیشتری قرار بگیرند.

برخی رژیم‌ها:

داشتن یک رژیم غذایی مناسب که حاوی مقادیر زیادی پروتئین، سدیم (نمک) و شکر است، ممکن است خطر بروز برخی از انواع سنگ کلیه را افزایش دهد. این امر به خصوص، در مورد یک رژیم حاوی مقادیر زیادی سدیم نیز صحیح است. مصرف زیاد نمک در رژیم غذایی شما، باعث افزایش مقدار کلسیمی می‌شود که کلیه‌های شما باید پالایش کنند و بدین ترتیب، خطر ابتلا به سنگ کلیه، به طور قابل توجهی افزایش میابد.

چاقی:

شاخص توده بدنی(BMI) بالا و افزایش وزن، با افزایش خطر ابتلا به انواع سنگ کلیه ارتباط دارند.

بیماری‌ها و عمل جراحی:

جراحی معده، بیماری روده التهابی یا اسهال مزمن، ممکن است تغییراتی در فرآیند گوارش ایجاد کنند که، جذب کلسیم و آب بدن شما را تحت تأثیر قرار داده و مقدار مواد تشکیل‌دهنده سنگ، در ادرار‌تان را افزایش دهد.
شرایط پزشکی دیگر مانند اسیدوز لوله کلیه، سیستینوریا، هیپرپاراتیروئیدیسم و عفونت‌های مکرر مجاری ادراری نیز، ممکن است خطر ابتلا به سنگ کلیه را افزایش دهد.

برخی مکمل‌ها و داروها:

برخی از این موارد، مانند ویتامین C، مکمل‌های غذایی، ملین‌ها (زمانی که به طور افراطی مصرف شوند)، آنتی‌اسیدهای مبتنی بر کلسیم و برخی داروهایی که برای درمان میگرن یا افسردگی استفاده می‌شوند نیز، ممکن است خطر ابتلا به سنگ کلیه را افزایش دهند.